Αλήθεια, μπορεί η ελευθερία να γνωρίσει όρια; Η λέξη αυτή συγκεντρώνει στη σημασία της κάτι απροσδιόριστα απέραντο μακριά από δεσμά και φόβους. Ο λόγος αποτελεί μια από τις σημαντικότερες μορφές ελευθερίας. Οι άνθρωποι επικοινωνούν, εκφράζονται, διαφωνούν, συμφωνούν, ερωτεύονται, επιλέγουν, απορρίπτουν. Με λίγα λόγια δημιουργούν και προάγουν πολιτισμό.
Η ελευθερία που πρέπει να διακρίνει το λόγο είναι δικαίωμα κεκτημένο και πανανθρώπινο άσχετα αν ακόμη και στις μέρες μας καταπατάται με διάφορους τρόπους στον κοινωνικό, επαγγελματικό και ενδοοικογενειακό τομέα. Η εποχή του Μεσαίωνα και της λογοκρισίας έχει περάσει ανεπιστρεπτί, όπως επίσης και η εποχή που οι ναζί έκαιγαν τα βιβλία. Όλοι έχουν δικαίωμα ανεξαρτήτως φύλου και χρώματος να εκφράζουν ανοιχτά τις απόψεις τους χωρίς να κινδυνεύει η ζωή τους. Από την άλλη πλευρά, όμως το ρητό που λέει πως «η ελευθερία μου σταματά εκεί που ξεκινά του άλλου» είναι σοφό. Οι προσωπικές απόψεις των ανθρώπων δεν ταυτίζονται πάντα μεταξύ τους, μπορεί να μην πλησιάζουν καν. Αυτό είναι υγιές και απαιτεί σεβασμό. Ο καθένας έχοντας διαμορφώσει συνείδηση μπορεί να διαφωνήσει με τα εκάστοτε λεγόμενα, αλλά πολιτισμένα, προϋπόθεση που δυστυχώς πολλές φορές δεν τηρείται. Οι περισσότεροι παρασύρονται απ’το συναίσθημα και προκειμένου να υπερισχύσει η άποψη τους προβαίνουν σε πράξεις ακραίες. Η μισαλλοδοξία που συχνά διακρίνει την ανθρώπινη συμπεριφορά έχει αποτελέσματα δυσάρεστα. Αρκεί να θυμηθούμε τον αστυνομικό που έσκισε το Κοράνι πριν λίγο καιρό στο κέντρο της Αθήνας. Αυτή ήταν προφανώς μια πράξη που είχε σκοπό να προσβάλει το διαφορετικό, να τονίσει σ’αυτό πως είναι παρείσακτο. Γιατί να γίνει όμως; Γιατί το διαφορετικό ενοχλεί τόσο στον τόπο μας;
Σαφώς υπάρχουν και ακραίες απόψεις, εθνικιστικές, ρατσιστικές, φασιστικές οι οποίες ακούγονται πολλές φορές απροκάλυπτα. Καλά κάνουν και υπάρχουν παρ’όλα αυτά, αρκεί να μην πραγματοποιούνται και να μείνουν θαμμένες στο σκονισμένο σεντούκι της ιστορίας. Αν δεν υπήρχαν αυτές τότε δεν θα ξεχώριζαν οι λαμπρές δημοκρατικές ιδέες, δεν θα ξεχώριζαν οι άνθρωποι. Οφείλουν την ύπαρξη τους σε μυαλά διεστραμμένα και όσοι τις προασπίζουν τότε κινδυνεύουν να χαρακτηριστούν αναλόγως. Η ευθύνη είναι δική τους. Από τον σημερινό μας κόσμο δεν εκλείπουν τέτοιου είδους στοιχεία. Είναι, όμως, απαραίτητο να μειωθούν έως ότου αφανιστούν και αυτό θα γίνει μόνο με ανοιχτούς τους ορίζοντες, μόνο με το μυαλό και το πνεύμα σε εγρήγορση. Μόνο ο λόγος μπορεί να διαδώσει και να φυτέψει το σπόρο της πραγματικής δημοκρατίας.
Καλό είναι να υπάρχει πληθώρα απόψεων, να ακούγονται και να προασπίζονται ελεύθερα. Καλύτερο θα ήταν, όμως, να λαμβάνονται υπ’όψιν ο χρόνος και τα δεδομένα και τα δικά μας (δεδομένα) χωλαίνουν. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη από ανθρωπιά –μια λέξη που κοντεύει να χάσει τη σημασία της- , από φως και διαφάνεια.
Ας συζητήσουμε κι ας διαφωνήσουμε. Το κέρδος αυτής της διαδικασίας είναι πολύτιμο.
Η ελευθερία που πρέπει να διακρίνει το λόγο είναι δικαίωμα κεκτημένο και πανανθρώπινο άσχετα αν ακόμη και στις μέρες μας καταπατάται με διάφορους τρόπους στον κοινωνικό, επαγγελματικό και ενδοοικογενειακό τομέα. Η εποχή του Μεσαίωνα και της λογοκρισίας έχει περάσει ανεπιστρεπτί, όπως επίσης και η εποχή που οι ναζί έκαιγαν τα βιβλία. Όλοι έχουν δικαίωμα ανεξαρτήτως φύλου και χρώματος να εκφράζουν ανοιχτά τις απόψεις τους χωρίς να κινδυνεύει η ζωή τους. Από την άλλη πλευρά, όμως το ρητό που λέει πως «η ελευθερία μου σταματά εκεί που ξεκινά του άλλου» είναι σοφό. Οι προσωπικές απόψεις των ανθρώπων δεν ταυτίζονται πάντα μεταξύ τους, μπορεί να μην πλησιάζουν καν. Αυτό είναι υγιές και απαιτεί σεβασμό. Ο καθένας έχοντας διαμορφώσει συνείδηση μπορεί να διαφωνήσει με τα εκάστοτε λεγόμενα, αλλά πολιτισμένα, προϋπόθεση που δυστυχώς πολλές φορές δεν τηρείται. Οι περισσότεροι παρασύρονται απ’το συναίσθημα και προκειμένου να υπερισχύσει η άποψη τους προβαίνουν σε πράξεις ακραίες. Η μισαλλοδοξία που συχνά διακρίνει την ανθρώπινη συμπεριφορά έχει αποτελέσματα δυσάρεστα. Αρκεί να θυμηθούμε τον αστυνομικό που έσκισε το Κοράνι πριν λίγο καιρό στο κέντρο της Αθήνας. Αυτή ήταν προφανώς μια πράξη που είχε σκοπό να προσβάλει το διαφορετικό, να τονίσει σ’αυτό πως είναι παρείσακτο. Γιατί να γίνει όμως; Γιατί το διαφορετικό ενοχλεί τόσο στον τόπο μας;
Σαφώς υπάρχουν και ακραίες απόψεις, εθνικιστικές, ρατσιστικές, φασιστικές οι οποίες ακούγονται πολλές φορές απροκάλυπτα. Καλά κάνουν και υπάρχουν παρ’όλα αυτά, αρκεί να μην πραγματοποιούνται και να μείνουν θαμμένες στο σκονισμένο σεντούκι της ιστορίας. Αν δεν υπήρχαν αυτές τότε δεν θα ξεχώριζαν οι λαμπρές δημοκρατικές ιδέες, δεν θα ξεχώριζαν οι άνθρωποι. Οφείλουν την ύπαρξη τους σε μυαλά διεστραμμένα και όσοι τις προασπίζουν τότε κινδυνεύουν να χαρακτηριστούν αναλόγως. Η ευθύνη είναι δική τους. Από τον σημερινό μας κόσμο δεν εκλείπουν τέτοιου είδους στοιχεία. Είναι, όμως, απαραίτητο να μειωθούν έως ότου αφανιστούν και αυτό θα γίνει μόνο με ανοιχτούς τους ορίζοντες, μόνο με το μυαλό και το πνεύμα σε εγρήγορση. Μόνο ο λόγος μπορεί να διαδώσει και να φυτέψει το σπόρο της πραγματικής δημοκρατίας.
Καλό είναι να υπάρχει πληθώρα απόψεων, να ακούγονται και να προασπίζονται ελεύθερα. Καλύτερο θα ήταν, όμως, να λαμβάνονται υπ’όψιν ο χρόνος και τα δεδομένα και τα δικά μας (δεδομένα) χωλαίνουν. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη από ανθρωπιά –μια λέξη που κοντεύει να χάσει τη σημασία της- , από φως και διαφάνεια.
Ας συζητήσουμε κι ας διαφωνήσουμε. Το κέρδος αυτής της διαδικασίας είναι πολύτιμο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου